Η αναζήτηση της ταυτότητας, το δισυπόστατο της ύπαρξης και οι σιωπές που έρχονται σε αντίθεση με τις λέξεις. Προσωπικότητες που διασταυρώνονται και αλληλοσυμπληρώνονται. Δύο γυναίκες ενωμένες σε μία ή μήπως δύο γυναίκες που έχουν γίνει ένα; Η Βερόνικα και η Βερονίκ, η Ελίζαμπεθ και η Άλμα. Η διπλή ζωή μιας περσόνας. Ψυχοθεραπεία μέσω του ίδιου τού σινεμά και της καλλιτεχνικής δημιουργίας, με ταινίες-γρίφους, που καθηλώνουν και αφήνουν ερωτηματικά, καθώς περιφέρονται από το ονειρικό στο πραγματικό, με την όμορφη μουσική να «παραμονεύει» κρυμμένη στις σκιές των πλάνων τους. Η Περσόνα του Ingmar Bergman και η Διπλή Ζωή της Βερόνικα του Krzysztof Kieslowski, γυρισμένες με 25 χρόνια διαφορά η μία από την άλλη, μοιάζουν τόσο ίδιες αλλά και τόσο διαφορετικές, όπως και οι ηρωίδες τους. Περιπλανώνται στις σκοτεινές αλήθειες του υποσυνείδητου με οδηγό τους ιδιαίτερους φωτισμούς των προσώπων. Στην ταινία του Bergman, ο θεατής δεν μαθαίνει τι από όσα έχει δει είναι πραγματικότητα και τι φαντασία. Τα πάντα είναι φαινομενικά, ένα ψυχολογικό παιχνίδι μεταξύ παράλογου και λογικής, ένα πέρασμα από το σκοτεινό μαύρο στο φωτεινό λευκό. Ο δημιουργός φέρνει στην επιφάνεια -σε σημείο που ενοχλεί και τρομάζει- καλά κρυμμένα μυστικά του μυαλού, χωρίς παράλληλα να προσδιορίζει τον χρόνο και το χώρο, αν και δηλώνει από την αρχή ότι πρόκειται για μια κινηματογραφική ταινία. Αφήνει τις περσόνες του ανυπεράσπιστες μέσα στη θλίψη, δίχως ωστόσο να τους στερεί την ελπίδα. Στόχος είναι η θεραπεία. Τις συγχωνεύει με τέτοιο τρόπο, σχεδόν εγκλωβίζει σαν φυλακή τα σώματα τους, που είναι αδύνατη η μεταξύ τους διαφορά.
Ο Kieslowski είναι πιο ξεκάθαρος όσον αφορά την υπόσταση των ηρωίδων του και μας βεβαιώνει για την ύπαρξη τους. Με φωτογραφία φωτεινή και σκηνές ονείρου, αλλά κλίμα καταθλιπτικό, ζουν παράλληλους βίους, δεν συναντιόνται ποτέ μεταξύ τους, όταν όμως η μία πεθαίνει, η άλλη για να επιτύχει την συναισθηματική της ισορροπία, εγκαταλείπει το ταλέντο της στο τραγούδι. Είναι δύο ξεχωριστά πρόσωπα που έχουν τα ίδια ερεθίσματα και την ίδια όψη. Η μεταφυσική διατρέχει και τα δύο φιλμ και αφήνει αναπάντητα ερωτήματα: στην περίπτωση του Bergman συλλαμβάνεται ως η προσπάθεια των ηρωίδων του να επικοινωνήσουν ακόμα και να συγκρουστούν μεταξύ τους, σαν υποκατάστατο στην απουσία και σιωπή του Θεού, που άλλωστε πάντα βασάνιζε τα έργα του Σουηδού δημιουργού. Ο Kieslowski «ενώνει» τις Βερόνικες της ταινίας του με ένα αέρινο άγγιγμα, ένα χτύπο της καρδιάς, ως απόδειξη και αυτοεπιβεβαίωση πως δεν είμαστε μόνοι σε αυτό το κόσμο. Για τον Bergman, η Περσόνα ήταν η δική του αυτοψυχανάλυση (υποστηρίζεται πως εμπνεύστηκε την ταινία κατά τη διάρκεια νοσηλείας του σε νοσοκομείο). Η διείσδυση στην τέχνη του μέσα από τις εικόνες και τα φλας-μπακ ήταν, για τον σκηνοθέτη, ο δικός του τρόπος για να κάνει μια άμεση αναφορά στον κινηματογράφο. Για τον Kieslowski, η Η Διπλή Ζωή της Βερόνικα ήταν μια φιλοσοφική αναζήτηση σχετικά με τον θάνατο και την φύση της ανθρώπινης ύπαρξης, βασισμένη στο συναίσθημα. Οι δύο σκηνοθέτες δημιουργούν, ίσως, τις πιο αινιγματικές τους ταινίες και «ξεγελούν» τον θεατή που πιστεύει πως θα βρει την άκρη στην άβυσσο της γυναικείας ψυχής.
|