• ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ...

  • Αριθμός ταινιών: 22307
  • Αριθμός συν/τών: 759912
  • Πρόγραμμα 300 Κινηματογράφων και 18 τηλεοπτικών σταθμών
Περιεχόμενα

Τετ 25 Ιαν 2012

La Proie

Τετ 28 Δεκ 2011

En Familie - Μια Οικογένεια

Τετ 30 Νοε 2011

Carlos - η τηλεταινία

Τετ 12 Οκτ 2011

Troll Hunter - Κυνηγός Τρολ

Τετ 31 Αυγ 2011

Flores Negras - Μαύρα Λουλούδια

Cineυρωπαϊκόν


Τρί 12 Ιουλ 2005

ALLONSANFAN: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ




Ακόμα κι αν η πραγμάτωση του οράματος του Μπαμπέφ και του Μαρά ανακόπηκε από την Παλινόρθωση γύρω στα 1816, αυτό διασώθηκε στην, δονκιχωτική σχεδόν, δράση της ομάδας των Σουμπλίμι στην Ιταλία.
Έχει νόημα ένας τέτοιος αγώνας;
Όλως παραδόξως, η απάντηση των αδελφών Ταβιάνι καταλήγει στην κατάφαση μέσω μιας συνεχόμενης –φαινομενικά τουλάχιστον- άρνησης και αποδοκιμασίας. Έχουμε και λέμε: ο ήρωάς τους, ο Φούλβιο, είναι ένας πρώην αστός που απαρνήθηκε τις καταβολές του, ορμώμενος μάλλον από μια αόριστη νεανική «επαναστατικότητα». Απηυδισμένος από τη συμπεριφορά των συντρόφων του, αλλά –εδώ που τα λέμε- κυρίως από τη σκληρή, ασκητική πραγματικότητα της στρατευμένης ζωής, ακούει τις σειρήνες του παρελθόντος να τον καλούν πίσω στη θαλπωρή του σπιτιού του. Για την ακρίβεια, ακούει εκείνο το περίφημο «Ντιριντιντίν»*.

Το, επιτηδευμένα αφελές, πρώτο μέρος του φιλμ δομείται εξ ολοκλήρου πάνω σε αυτό το μουσικό θέμα. Αντίστοιχα, οι Ταβιάνι υιοθετούν προς το παρόν την οπτική του Φούλβιο: οι σκηνές της επιστροφής και της αναγνώρισης θυμίζουν την παραβολή του ασώτου και τις αντίστοιχες της Οδύσσειας και πραγματοποιούνται με όρους τελετουργικά επιβλητικούς. Εν συνεχεία η ανάρρωσή του, όπου ο χρόνος εξαφανίζεται λυτρωτικά και στήνεται ένα εξιδανικευμένο σκηνικό παραδείσου*². Αλλά και η επανεμφάνιση της συζύγου και των συντρόφων του αποτυπώνονται ως μια βίαιη εισβολή, μια διατάραξη, ενώ η συμπεριφορά ιδίως των τελευταίων αφήνει κατ’ επανάληψη το στίγμα του γραφικού.

Η αντικατάσταση του προαναφερθέντος μουσικού θέματος από τις παραλλαγές ενός ηρωικού εμβατηρίου σηματοδοτεί την είσοδο στο δεύτερο μέρος. Τώρα πια, η δράση είναι σαφώς πολυφωνική και απομονώνει τον Φούλβιο στην γωνία του προδότη. Σύμφωνα με αυτήν τη θεώρηση είναι ήδη ηττημένος, και απομένει η ιδιότυπη δικαίωση του επαναστατικού οράματος. Γι αυτό και επιλέγεται ο Αλονζανφάν, σκιαγραφημένος μάλλον ως έννοια παρά ως χαρακτήρας, για να ανασηκωθεί από τις στάχτες μιας επιδρομής –Βατερλό. Να εμπλέξει τον Φούλβιο σε μια (για να θυμηθούμε και την θεατρική ορολογία) τραγική ειρωνεία. Να είναι αυτός, τέλος, που θα δώσει την κλωτσιά στον τροχό της Ιστορίας –μέχρι η Ουτοπία να γίνει πραγματικότητα.

Σε επίπεδο φόρμας και αφηγηματικότητας, το «Αλονζανφάν» είναι μια κινηματογραφική σύνθεση κρυστάλλινης μουσικότητας, όπου συνυπάρχουν ο εστετισμός και η απλότητα. Για να εξηγούμαστε: το μουσικό σκέλος (Morricone) δεν αποτελεί απλώς την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Είναι σφιχταγκαλιασμένο με την δομή και το ρυθμό της αφήγησης, στο βαθμό που μοιάζει να την ορίζει. Η επιτυχία είναι απόλυτη –θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι οι Ταβιάνι δημιούργησαν ελεύθερα πάνω σε δυο προϋπάρχοντα κομμάτια και στο στοίχημα της μετάβασης από το ένα στο άλλο.

Αυτό ακριβώς το μουσικότροπο χτίσιμο προσδίδει μια αίσθηση ρέουσα, συναρπάζει και καθιστά εξαιρετικά εύληπτο τον αφηγηματικό σκελετό. Ωστόσο, πολύ πριν τη μνημειώδη τελική έξοδο, οι Ταβιάνι ενσωματώνουν στη ρεαλιστική φιλμική κρούστα μια αλληλουχία προσωπικών ουτοπιών. Ιδίως από άποψη πλανοθεσίας, φωτισμού και χρόνων, μια σειρά σκηνών περιβάλλεται από αύρα ονειρική και μετατοπίζεται στο μη-πραγματικό. Δεν είναι μόνο η ανάρρωση του ήρωα, για την οποία ήδη έγινε λόγος. Ουτοπική μοιάζει και η σκηνή στην βάρκα, όπως και η μύηση σε έναν ερωτισμό λησμονημένο. Αλλά και η αδυναμία του Φούλβιο να ξεφύγει από το αγωνιστικό του παρελθόν μοιάζει να εκπορεύεται από μια ώθηση του ασυνείδητου.

Η ενυπάρχουσα αλληγορική αίσθηση ολοκληρώνει το προφανές –τις γέφυρες, δηλαδή, που ρίχνουν οι Ταβιάνι στο «τώρα»: δεν πρόκειται τόσο για μια ταινία εποχής, όσο για έναν μετωνυμικό αναχρονισμό. Ακόμα παραπέρα, όλη η ταινία μπορεί να εκληφθεί ως μια αισθητική σύγκρουση μεταξύ ουτοπιών. Οι δημιουργοί δεν θα υποπέσουν στον διδακτισμό απέναντι στην προσωπική στάση των ηρώων. Αντιθέτως, «αισθητικοποιούν» την εκάστοτε ηθική στάση και μεταφέρουν την αντιπαράθεση ακριβώς σε αυτό το πεδίο –το αισθητικό. Η αποθέωση του ανέφικτου οράματος και η επιβίωση του φορέα του επικυρώνουν την συντριβή των ατομικών ουτοπιών από τη συλλογική –κι αν σε αυτό το σημείο η διαλεκτική των Ταβιάνι εμφανίζεται νοθευμένη από μια ποιητική προδιάθεση, αυτό ακριβώς είναι ό,τι χρειαζόμαστε.

Βαθμολογία: 10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars  (10/10)

*Μια και ο λόγος περί εσωτερικού, αναπόδραστου μοτίβου, μπορεί κανείς να ανατρέξει στη σπουδαία σκηνή του διαλόγου με τον τρελό του λιμανιού στον « Τρελό Πιερό».

* ² Κάτω από μια αναδρομική ματιά, είναι φανερό ότι ο Φούλβιο επιζητά τη μετάβαση στο ά-χρονο αστικό περιβάλλον, δηλαδή έναν οιονεί θάνατο.


 
 
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια. Στείλτε το πρώτο!

Αυτή τη στιγμή δεν είστε συνδεδεμένος. Συνδεθείτε ή κάντε εγγραφή για να σχολιάσετε.