• ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ...

  • Αριθμός ταινιών: 22307
  • Αριθμός συν/τών: 759912
  • Πρόγραμμα 300 Κινηματογράφων και 18 τηλεοπτικών σταθμών
Περιεχόμενα

Τετ 25 Ιαν 2012

La Proie

Τετ 28 Δεκ 2011

En Familie - Μια Οικογένεια

Τετ 30 Νοε 2011

Carlos - η τηλεταινία

Τετ 12 Οκτ 2011

Troll Hunter - Κυνηγός Τρολ

Τετ 31 Αυγ 2011

Flores Negras - Μαύρα Λουλούδια

Cineυρωπαϊκόν


Πεμ 20 Ιουλ 2006

Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ




Παράξενα παιχνίδια των κινηματογραφικών συμπτώσεων: το 1960 ο Alfred Hitchcock θα άνοιγε το «Psycho» με την αμαρτωλά όμορφη και τολμηρή φιγούρα της Janet Leigh, και θα προκαλούσε το υπέρτατο σοκ λίγη ώρα αργότερα, όταν θα τη σκότωνε στην περιβόητη σκηνή του μπάνιου. Την ίδια χρονιά, ο Michelangelo Antonioni θα εξαφάνιζε την ηρωίδα της «Περιπέτειας» υπό συνθήκες ανεξιχνίαστου μυστηρίου, σπάζοντας το φιλμ στα δύο με ακόμη πιο αριστουργηματικό τρόπο. Έτσι, το πρώτο μέρος της άτυπης τριλογίας της αποξένωσης (είχε προηγηθεί η «Κραυγή», ενώ ακολούθησαν η «Νύχτα» και η «Έκλειψη») αποκτά μια χροιά ανησυχητική, βαδίζει σε ένα έδαφος όπου κάθε βεβαιότητα μπορεί να ανατραπεί και έχει αρκετά στοιχεία που θα το κατέτασσαν ως θρίλερ.

Το χρονικό της εξαφάνισης της Anna, του πλουσιοκόριτσου που προαλείφεται από τις πρώτες σκηνές ως κεντρικό πρόσωπο της «Περιπέτειας», έχει ως εξής: αναχώρηση από το πατρικό σπίτι με τη συνοδεία της φίλης της Claudia, συνάντηση με τον κατά τι μεγαλύτερο εραστή της, περαιτέρω διεύρυνση της παρέας και εκδρομή σε ένα άγονο, βραχώδες ερημονήσι. Λίγο αργότερα, κεραυνός εν αιθρία (;): η Anna είναι άφαντη.

Στο σινεμά του Antonioni, ωστόσο, σημασία έχει να εντοπίζουμε κυρίως τα ρήγματα που παρεμβάλλονται ανάμεσα στη στείρα παράθεση των γεγονότων – οπότε το χρονικό της εξαφάνισης επιδέχεται άλλου είδους ανάγνωση: μπορούμε να εστιάσουμε στην πρώτη σκηνή, στη συνομιλία ενός εργάτη με τον πατέρα της Anna πάνω στην ανα(παρα)μόρφωση του αστικού τοπίου. Μήπως αυτές οι εισαγωγικές κουβέντες δίνουν τον τόνο της ταινίας, σε αντιστοιχία με τη σκηνή του νοσοκομείου στη «Νύχτα», ή πιο καθοριστική είναι η σκηνή που ακολουθεί, της σύντομης ερωτικής συνεύρεσης της ηρωίδας; Εδώ ο Antonioni είναι απαράμιλλα πονηρός, καθώς σκάβει ήδη τον λάκκο της φιλικής σχέσης Anna-Claudia και σχεδιάζει με αδρές γραμμές ένα ερωτικό τρίγωνο. Παίζοντας κυρίως με τη σύνθεση του κάδρου και τα αμφίσημα βλέμματα, ή με μια μισόκλειστη κουρτίνα και το παράλληλο μοντάζ: η μία γυναίκα δέχεται τα ερωτικά χάδια και αναδύεται από το κάτω μέρος του κάδρου σα να πνίγεται, η άλλη μονάχα περιμένει και βρίσκεται κυριολεκτικά και μεταφορικά «από κάτω». Οι συσχετισμοί βεβαίως θα αλλάξουν, τουλάχιστον φαινομενικά, όταν η Claudia θα ψάχνει… αφ’ υψηλού για τα ίχνη της εξαφανισμένης φίλης της.

Σε ποιον ανήκει όμως η ευθύνη (ή πρωτοβουλία;) της εξαφάνισης; Κάποιοι μπορούν να κάνουν λόγο για αυτοκτονία, ή για μια απόδραση από την ασφυξία ενός παρηκμασμένου περιβάλλοντος – ίσως με την μορφή μιας ποιητικής εξαϋλωσης, που μόνο στην τέχνη είναι εφικτή. Από την άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος, μπορεί να εξαχθεί το εξής πόρισμα: η ασχήμια της γύρω υποκρισίας ήταν που σκότωσε την Anna, μια ενστικτωδώς ελεύθερη γυναίκα που δεν χωρούσε σε κανένα προκατασκευασμένο δίλημμα. Γράφτηκε αφελώς, επίσης, ότι η απάντηση βρίσκεται στο φευγαλέο πλάνο του καρχαρία, άρα το ζήτημα θα περιστρεφόταν ξανά γύρω από τον εκούσιο ή μη θάνατο της Anna. Μέσα σε όλα αυτά, υπάρχουν σκηνές όπου η ηρωίδα εκφράζει έστω και σιωπηλά μια αδιαμφισβήτητη τάσης φυγής, ή προετοιμάζει την αναχώρηση και αντικατάστασή της – ο Antonioni χρησιμοποιεί με πανούργο τρόπο ένα φόρεμα που αλλάζει χέρια.

Καθεμιά από τις παραπάνω σχηματικές εικασίες ή ερμηνείες είναι τελικά ανεπαρκής, καθώς αποπροσανατολίζει απέναντι στην πλήρη ανυπαρξία νοήματος. Όπως θα ’λεγε και ο ίδιος ο Antonioni στο Cinema nuovo, 23 χρόνια μετά: «Όλοι αναρωτιούνται βλέποντας την ταινία: τι τέλος είχε η Anna; Υπήρχε στο σενάριο μια σκηνή που στη συνέχεια κόπηκε, δεν θυμάμαι για ποιο λόγο, στην οποία η Claudia, η φίλη της Anna, βρίσκεται μαζί με τους άλλους φίλους της στο νησί. Κάθονται και φαντάζονται όλες τις δυνατές υποθέσεις γύρω από την εξαφάνιση της κοπέλας. Όμως δεν υπάρχουν απαντήσεις. Μετά από μια σιωπή κάποιος λέει: «Ίσως να πνίγηκε μόνο». Η Claudia γυρίζει απότομα: «Μόνο;» Όλοι κοιτάζονται πανικόβλητοι. Να, αυτός ο πανικός είναι το στίγμα της ταινίας.»

Με άλλα λόγια, ο Antonioni μετουσιώνει την ισορροπία τρόμου των διαπροσωπικών σχέσεων σε μεταφυσικό θρίλερ: ισοδύναμη αξία με τη μυστηριώδη εξαφάνιση έχουν τα βράχια που πέφτουν, ο ανεμοστρόβιλος που έρχεται από μακριά, τα πλάνα που «αδειάζουν». Η σχέση του αρχιτέκτονα (συνδέστε το επάγγελμα με τον εισαγωγικό διάλογο) πρώην εραστή της Anna με την Monica Vitti θα αναφλεχθεί σταδιακά, πάντα υπό τη σκιά της απούσας γυναίκας, ακριβώς με τον τρόπο που η εξαφάνιση των μαθητριών του παρθεναγωγείου στο Picnic at hanging rock στοιχειώνει το υπόλοιπο φιλμ. Την ίδια στιγμή, η ταινία συνεχίζει να είναι κατάσπαρτη από κακούς οιωνούς, από αυτούς που ενυπάρχουν στην πραγματικότητα του καθενός: χαρακτηριστικό είναι το βίαιο ρήγμα της σκηνής στον κινηματογράφο Baccio (=φιλί), με την οποία ο Antonioni επανέρχεται στο αστικό τοπίο και μεταβαίνει στο δεύτερο μισό του φιλμ. Εκατοντάδες αλαλάζοντα αρσενικά και κατά τύχη ανάμεσά τους ο πρωταγωνιστής, να πολιορκούν την 19χρονη μελαχρινή στάρλετ που θυμίζει έντονα την Anna, σαν μετωνυμία ομαδικού βιασμού. Από τον υπόκωφο πανικό σε μια απρόσμενη έξαψη, αλλά και από τον έρωτα που μόλις γεννιέται σε μια άλλου είδους «φυγή» (οι γαλλομαθείς θα μπορούσαν να αναζητήσουν το τεύχος Νοεμβρίου 2005 των Cahiers du cinema, που αφιερώνει δισέλιδη ανάλυση μόνο σε αυτή τη σκηνή).

Πέρα από άριστος γνώστης της σπουδαιότητας των ρυθμικών «εκρήξεων», ο Antonioni είναι ικανός να εγκαταστήσει την αβεβαιότητα και μόνο από την θέση και τις διακριτικές κινήσεις της κάμερας. Παρατηρώντας την μακρινή λήψη της αποχώρησης του ζευγαριού από την πόλη-φάντασμα, όπου έφτασαν για να αναζητήσουν την Anna (!) αλλά κατέληξαν να κάνουν έρωτα, συναισθανόμαστε μια επερχόμενη απειλή ή κάτι που οι ήρωες αγνοούν. Καθώς η κάμερα κινείται με μπροστινό κάθετο τράβελινγκ, μοιάζει να ξετυλίγει «το επικίνδυνο νήμα των πραγμάτων» - τίτλος ενός παλιού πρότζεκτ του Antonioni, και τελικά της συμμετοχής του στο σπονδυλωτό Eros. Στην άκρη αυτού του νήματος, σε ένα σπαρακτικό μετωπικό κάδρο, τον τελευταίο λόγο θα έχει η γυναίκα, η μοναδική που μπορεί να σώσει έναν άντρα σε πλήρη σύγχυση. Γι αυτό και η «Περιπέτεια», παρόλο που δίνει την αίσθηση ότι εκτυλίσσεται μέσα σε νεκροταφείο, έχει ακόμα το κουράγιο να είναι διεστραμμένα αισιόδοξη σε σχέση με τη «Νύχτα» και ιδίως την «Έκλειψη». Γυρισμένη εξολοκλήρου σε μια σφαίρα μυθική, σαν μεγεθυσμένη αντανάκλαση όλων των ερώτων που αντιστέκονται στην θνησιγένειά τους, η «Περιπέτεια» είναι ίσως η κορυφή όλων των ταινιών που έχουν παρουσιαστεί μέσα από τη στήλη του Cinευρωπαϊκού.

Βαθμολογία: 10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars10/10 Stars (10/10)


 
 
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια. Στείλτε το πρώτο!

Αυτή τη στιγμή δεν είστε συνδεδεμένος. Συνδεθείτε ή κάντε εγγραφή για να σχολιάσετε.