• ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ...

  • Αριθμός ταινιών: 22307
  • Αριθμός συν/τών: 759912
  • Πρόγραμμα 300 Κινηματογράφων και 18 τηλεοπτικών σταθμών
Αφιερωμα


Τρί 26 Απρ 2005

A POPE IDOL – Ο Ποντίφικας στη μεγάλη οθόνη




Joseph Ratzinger: Είναι Γερμανός, ουδεμία σχέση τον συνδέει με την Μπάγερν Μονάχου και το ποδόσφαιρο γενικότερα, είναι συντηρητικός, αυστηρών αρχών και εφεξής θα αποκαλείται Βενεδικτος ο 16ος. Το μπάρμπεκιου έληξε εν μέσω συγκρατημένων πανηγυρισμών, ο λευκός καπνός προανήγγειλε την εκλογή του νέου Πάπα. Όσο για τον Ιωάννη Παύλο, τον λαοπρόβλητο, τον δημοφιλή, αιωνία του η μνήμη, άφεσον Κύριε τις αμαρτίες αυτού. Και ζωή σε λόγου μας.



1. POPE ART

Εκατομμύρια πιστών στήθηκαν μπροστά στις τηλεοράσεις παρακολουθώντας εν είδει αμέτοχου παθολόγου την πορεία της υγείας του εκλιπόντος, παρευρέθηκαν στην νεκρώσιμη ακολουθία, απέτισαν φόρο τιμής στον απερχόμενο προκαθήμενο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, αγωνιούσαν για το αποτέλεσμα της διαδοχής. Ο Πάπας, θεσμός που υπερβαίνει της απλής θρησκευτικής πατρότητας, διαχρονικό σεβάσμιο είδωλο, ανέγγιχτο από εποχές και ήθη. Κι όμως, παρά την ευρεία αναγνωρισιμότητά της, δεν είναι παρά ελάχιστες οι ταινίες –μη συμπεριλαμβανομένων των τηλεοπτικών παραγωγών- στις οποίες η Παπική φιγούρα διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο:

  • The Agony and the Ecstasy (1965) – O Rex Harrison ως Πάπας Ιούλιος ο 2ος προσλαμβάνει τον Αναγεννησιακό ζωγράφο Μιχαήλ Άγγελο (Charlton Heston) για να διακοσμήσει την Καπέλα Σιξτίνα, η χρονοβόρα διαδικασία όμως του τσακίζει τα νεύρα. O Carol Reed κρατάει τις φιλμικές ισορροπίες ανάμεσα στον φιλόδοξο Πάπα που ξοδεύει μεγάλο μέρος του χρόνου του στα πεδία των μαχών –απέκτησε άλλωστε μεταγενέστερα το παρατσούκλι «ο μαχητής πάπας»- και τον διάσημο καλλιτέχνη που προσπαθεί να ολοκληρώσει το πιο μεγαλόπνευστο έργο της καριέρας του, σκιαγραφώντας ταυτόχρονα τις υστεροφημικές ανησυχίες των κεντρικών του χαρακτήρων καθώς και τις ερωτικές αναζητήσεις του ζωγράφου. Βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Irving Stone, η ταινία αν και χάνει μεγάλο μέρος της γοητείας της λόγω υπερβολικής διάρκειας, παρακολουθείται σαράντα χρόνια μετά με ενδιαφέρον, παρατάσσοντας ως προτερήματα τις πειστικές ερμηνείες και πρωτίστως τις καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις έργων του Μιχαήλ Άγγελου.


  • The Shoes of the Fisherman (1968) – Στο ρόλο ενός Ανατολικοευρωπαίου καρδινάλιου που δοκιμάζεται επί σειρά ετών φυλακισμένος σε στρατόπεδο καταναγκαστικών έργων της Σιβηρίας και εν συνεχεία εκλέγεται ως Πάπας Κύριλλος ο 1ος, ο Anthony Quinn διαπλέκεται με τα διεθνή πολιτικά παιχνίδια κατατρεγμένος από τις ίδιες του τις αμφιβολίες και το ιερό του καθήκον, σε μια από τις καλύτερες ερμηνείες της καριέρας του. Ο ρόλος αλλάζει χέρια προς το τέλος της ταινίας, με τον John Gielgud να υποδύεται τον γερασμένο πλέον ιερωμένο στα τελευταία χρόνια της θρησκευτικής του καριέρας. Πολύτιμες πληροφορίες γύρω από την Καθολική πίστη και πρακτική, προσφέρονται μέσω της σποραδικής εμφάνισης ενός τηλεοπτικού ρεπόρτερ που καλύπτει την εκλογή του νέου Πάπα.


  • Brother Sun, Sister Moon (Fratello Sole, Sorella Luna, 1973) – H βιογραφία του Άγιου Φραγκίσκου της Ασίζης –ή αλλιώς «ξυπόλυτου αγίου»- που ίδρυσε το μοναχικό τάγμα των Φραγκισκανών με τις ευλογίες του Πάπα Ιννοκέντιου του 3ου τον οποίο υποδύεται ο Alec Guinness. Η σκηνοθετική καθοδήγηση ανήκει στον –καθιερωμένο ως Πασχαλιάτικο must της ελληνικής τηλεόρασης χάρη στον Ιησού από τη Ναζαρέτ- Franco Zeffirelli, ο οποίος εκμεταλλεύεται την κορύφωση του διεθνούς κινήματος των hippies στις αρχές της δεκαετίας του ’70 για να σκιαγραφήσει έναν ιερωμένο που μεταγενέστερα απέκτησε το προσωνύμιο «το αυθεντικό παιδί των λουλουδιών». Δραματική απογείωση, η σκηνή της εμφάνισης του Φραγκίσκου μπροστά στον Πάπα, αιτούμενος την άδεια ίδρυσης του τάγματός του.


  • Πάπισσα Ιωάννα (Pope Joan ή The Devil`s Imposter, 1972) – Η θρυλική μορφή που φημολογείται πως κατέλαβε τον Παπικό θώκο το 855 μ.Χ., ερμηνεύεται από την Liv Ullmann σε αυτή την ταινία του Michael Anderson. Ο σκηνοθέτης αποδέχεται την ιστορική της οντότητα ως δεδομένη παρά την επικρατούσα αμφισβήτηση, ανακαλύπτοντας μάλιστα συσχετισμούς με εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής της. Συμμετέχουν σε δευτερεύοντες ρόλους οι Olivia de Havilland, Lesley-Anne Down και Trevor Howard.




  • Γαλιλαίος (Galileo, 1975) – Η θεωρία της περιστροφής της γης γύρω από τον ήλιο και ο διωγμός του Γαλιλαίου από την Καθολική Εκκλησία, έδωσε την ευκαιρία στον Michael Lonsdale να υποδυθεί τον Καρδινάλιο Barberini –μετέπειτα Πάπα Ουρβανό τον 8ο, στη δραματική ταινία του Joseph Losey που βασίστηκε σε θεατρικό του Berthold Brecht. Σχετικά επίκαιρη θεματική, μιας και χρονικά δεν απέχει πολύ η συγγνώμη του Πάπα Ιωάννη Παύλου του 2ου για την αντιμετώπιση του διάσημου αστρονόμου από την Παπική εξουσία.


  • Saving Grace (1985) - Ηθικοπλαστικό φιλμάκι του Robert Young με τον Tom Conti στο ρόλο του νεοεκλεχθέντος Πάπα Λέοντος του 14ου, ο οποίος κλειδώνεται κατά λάθος έξω από τις πύλες του Βατικανού για να καταλήξει ως άγνωστος περιπλανώμενος σε ένα απομονωμένο χωριουδάκι της Ιταλίας. Εκεί θα διδαχθεί τις αξίες της φιλίας και της αυτοεκτίμησης. Μετριότατο, στα κατώτατα πρότυπα μιας feel-good Χολιγουντιανής παραγωγής.


  • Ο Πάπας Πρέπει Να Πεθάνει (The Pope Must Die, 1991) – Φαρσοκωμωδία του Peter Richardson γύρω από την κατά λάθος εκλογή ενός ανίκανου και γκαφατζή Πάπα με πρωταγωνιστή τον Robbie Coltrane. Ο θρησκευτικός πουριτανισμός χτύπησε την ταινία στις ΗΠΑ, όπου ο τίτλος επιμηκύνθηκε κατά ένα γράμμα (“The Pope Must Diet”) υπό τις πιέσεις των ορθόδοξα διαμαρτυρόμενων Καθολικών…


  • Αμήν. (Amen., 2002) του Κώστα Γαβρά, που επιχειρεί να στηλιτεύσει την αδιαφορία τακτικής της Παπικής Εκκλησίας απέναντι στο δράμα των Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά από αγωνιώδεις προσπάθειες, ο αξιωματικός των SS Kurt Gerstein (Ulrich Tukur) κατορθώνει να πλησιάσει τον Πάπα Πίο τον 12ο (Marcel Iures) και να τον πληροφορήσει για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης που έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία, διαπιστώνοντας τελικά ότι η κεφαλή της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας είναι ενήμερη για το επιτελούμενο δράμα αλλά δεν προτίθεται να το καταδικάσει. Χαρακτηριστική ατάκα του Ποντίφικα: “I know the sufferings of the World, Ricardo”…



  • 2. DOUBLE JOHNNY: THE JOHNNY DOUBLE

    Ο θάνατος του Πάπα Ιωάννη Παύλου του 2ου μπορεί να σκόρπισε θλίψη στο Καθολικό ποίμνιο που έχασε έναν λαοπρόβλητο και δημοφιλή θρησκευτικό ηγέτη, σε μία περίπτωση ωστόσο κόστισε κάτι περισσότερο από απλή ψυχική οδύνη, θέτοντας τέλος σε μια ολόκληρη καριέρα.
    Ο λόγος για τον Eugene Greytak, ο οποίος επί σειρά 20 ετών έβγαζε τα προς το ζην χάρη στη φυσική του ομοιότητα με τον εκλιπόντα, εμφανιζόμενος σε ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, φωτογραφήσεις, συναθροίσεις επωνύμων.
    Στο σινεμά χάρισε το ιδιαίτερο παρουσιαστικό του με ολιγόλεπτες εμφανίσεις σε έξι κωμωδίες:

  • Στους Στραβούς Πιλότους σε F-16 (Hot Shots!, 1991) του Jim Abrahams, όπου κηρύττει την έναρξη ενός αγώνα μποξ.
  • Στις Τρελές Αδελφές (Sister Act, 1992) παρακολουθεί τη ριζοσπαστική εκκλησιαστική χορωδία της κατά-λάθος-καλόγριας Whoopi Goldberg, αποδίδοντάς της τελικά τα εύσημα με ένα παρατεταμένο χειροκρότημα.
  • Στην παρωδία του Εξορκιστή με πρωταγωνιστή τον Leslie Nielsen, το Repossessed του 1990, παραδίδει πιστοποιητικό γνήσιου δαιμονισμού στην –για δεύτερη φορά στην καριέρα της κατεχόμενης από πνεύμα - Linda Blair
  • Ξανά με τον Leslie Nielsen στις Τρελές Σφαίρες 33 1/3 (Naked Gun 33 1/3: The Final Insult, 1994), κατεβαίνει τις σκάλες ενός σιδηροδρομικού σταθμού εν μέσω χάους και πυροβολισμών, κατά την καταδίωξη του αρχηγού της Μαφίας από την αστυνομική ομάδα του Frank Drebbin.
  • Στη ρομαντική κομεντί Ο Γοητευτικός Τυχοδιώκτης (Just the Ticket, 1999), επισκέπτεται την πόλη του μαυραγορίτη Andy Garcia, προσφέροντάς του την ευκαιρία να πλουτίσει και συγχρόνως να βελτιώσει τη σχέση του με την Andie MacDowell.
  • Στο πρόσφατο Miss Cast Away (2004), μια μίξη ανάμεσα στα Κάτι Τρέχει Με Τη Μαίρη, Miss Με Το Ζόρι και του Ναυαγού, παραλαμβάνει ένα δέμα από έναν courier ξεχνώντας να επιστρέψει το στυλό, γεγονός που αποδεικνύεται καταλυτικό για τη συνέχεια του φιλμ. Κατά τη διάρκεια της ταινίας παρεμπιπτόντως, όπου μια ορδή μοντέλων παγιδεύεται σε ένα ερημονήσι μετά από αεροπορικό δυστύχημα, ανακαλύπτεται και η Κιβωτός του Νώε…


  • Ανάμεσα στις τηλεοπτικές εμφανίσεις του Eugene Greytak, περιλαμβάνονται σποραδικές συμμετοχές σε δημοφιλή σήριαλ της Αμερικάνικης τηλεόρασης, όπως τα Murphy Brown, The Golden Girls, Alf και Picket Fences. Οι μέρες δόξας όμως ανήκουν πια στο παρελθόν. Όπως παραδέχεται και ο ίδιος, έφτασε ο καιρός της συνταξιοδότησης. Εκτός βέβαια και αν κάποια προσφορά συμμετοχής στην αναμενόμενη ταινία του Mel Gibson με θέμα τη ζωή του Πάπα Ιωάννη Παύλου του 2ου τον πείσει να επιστρέψει στο χώρο του θεάματος, θα προσθέσουμε εμείς.


    3. POPE-UP MOMENTS

    Αρκετές είναι οι ταινίες στις οποίες προσωποποιήσεις του Πάπα εμφανίζονται στην οθόνη για λίγα μόλις δευτερόλεπτα, άλλοτε στηρίζοντας τη νοηματική συνέχεια, άλλοτε πάλι ως αιφνιδιαστική guest παρουσία με σκοπό την περαιτέρω δραματοποίηση ή διακωμώδηση μιας σκηνής. Ας θυμηθούμε μερικές από αυτές.

  • Κατά τη διάρκεια μιας εφιαλτικής σεκάνς, η Mia Farrow δέχεται την επίσκεψη του Πάπα (Michael Shillo) ο οποίος τη συμπονά για τη δαγκωματιά ποντικού που την ταλαιπωρεί ενώ δέχεται τη συγγνώμη της για τη μη παρεύρεσή της κατά την επίσκεψή του στην πόλη. Από το αριστουργηματικό Μωρό της Ρόζμαρι (Rosemary’s Baby, 1968) του Roman Polanski.
  • Η ζωή και τα έργα του Καζανόβα (Casanova, 1976) από τον Federico Fellini με πρωταγωνιστή τον Donald Sutherland, παρουσιάζει μεταξύ άλλων και αποσπάσματα από τα ταξίδια του στην Ευρώπη των τελών του 17ου αιώνα, κατά τα οποία είχε την τύχη να γνωρίσει μεγάλες προσωπικότητες όπως ο Βολταίρος, ο Mozart καθώς και ο Πάπας Κλημέντιος ο 13ος, τον οποίο υποδύεται ο Luigi Zerbinati.
  • Η Goldie Hawn και ο Chevy Chase προσπαθούν να αποτρέψουν τη δολοφονία του Πάπα Πίου του 13ου (Cyril Magnin) που επισκέπτεται το San Francisco, στην slapstick περιπέτεια του Colin Higgins, Foul Play (1978).
  • Σπουδή του Derek Jarman γύρω από την τέχνη, το έγκλημα και τη σεξουαλικότητα στη δραματοποιημένη βιογραφία του πρωτοποριακού ζωγράφου της Αναγέννησης Caravaggio (1986), με έναν εκπληκτικό Sean Bean στο ρόλο του μοντέλου και ερωμένου του ζωγράφου, Ranuccio. Σημαντικό μερίδιο φιλμικού χρόνου προσφέρεται στον ανιψιό του Πάπα, Pipo, ενώ την ολιγόλεπτη ενσάρκωση του Ποντίφικα αναλαμβάνει ο Jack Birkett.
  • Στη Μητέρα Τερέζα (Thérèse, 1986) του Alain Cavalier που σάρωσε τα Βραβεία Σεζάρ, κέρδισε το βραβείο της επιτροπής στο φεστιβάλ των Καννών και αποτελεί μια από τις 45 επίσημα προτεινόμενες ταινίες του Βατικανού, ο Armand Meppiel υποδύεται τον Πάπα κατά τη σύντομη σκηνή συνάντησής του με την ηρωίδα – την οποία ενσαρκώνει η Catherine Mouchet.
  • Στον τελευταίο Νονό (The Godfather III, 1990), η συνωμοσία της δολοφονίας του Πάπα Ιωάννη Παύλου του 1ου συνυφαίνεται με το σχέδιο εξόντωσης της φαμίλιας των Corleone, προσφέροντας ένα πλάνο από τη νεκρώσιμη ακολουθία του “Πάπα των 30 ημερών”.
  • Ο Πάπας κραδαίνει οργισμένος τη μίτρα του, ενοχλημένος από τα ποδοβολητά στην οροφή του σπιτιού του που τον αποσπούν από την παρακολούθηση της αγαπημένης του τηλεοπτικής σειράς, Mr Ed. Ταραχοποιός ο Bruce Willis και πάπας ο Massimo Ciprari, στην κωμική περιπέτεια του Michael Lehmann, Hudson Hawk (1991).
  • Η Εβίτα Περόν (Madonna) γίνεται δεκτή από τον Πάπα Πίο τον 12ο (Charles Lewsen) και δέχεται ως δώρο ένα χρυσό κομποσκοίνι. Από την Evita του Alan Parker (1996).
  • H βασίλισσα της Αγγλίας Ελισάβετ αφορίζεται από τον Πάπα Πίο τον 5ο που βλέπει στο πρόσωπό της μια απειλή για την Καθολική Εκκλησία εξαιτίας των Προτεσταντικών της πιστεύω. Ένας αφορισμός που κόντεψε να της στοιχίσει τη ζωή. Δραματοποιημένα ιστορικά γεγονότα στο Elizabeth του Shekhar Kapur (1998), με τους Cate Blanchett, Geoffrey Rush και Joseph Fiennes στους κεντρικούς ρόλους και τον John Gielgud σε αυτόν του Πάπα.
  • Πάπας σε cameo παρουσία κατά τη διάρκεια ιερής συνδιάσκεψης στο Τέλος του Κόσμου (End of Days, 1999) του Peter Hyams υπό τη μορφή του δικού μας Mark Margolis. Με τον Arnold Schwarzenegger να προσπαθεί να σώσει την ανθρωπότητα από τον ερχομό του Αντίχριστου, είναι απορίας άξιον που δεν αφορίστηκε το συνολικό καστ της ταινίας. Τρίζουν τα κόκαλα του Καζαντζάκη…
  • Στη χαοτική κωμωδία EuroTrip (2004) του Jeff Schaffer, ένας νεαρός εκλέγεται κατά λάθος αντικαταστάτης του προσφάτως εκλιπόντος Ποντίφικα (Jack Marston), σε μια από τις πάμπολλες εξωφρενικές πτυχές του σεναρίου.



  • 4. POPE CULTURE: REINVENTING GOD

    Επίλογος: Μετά την πρόσφατη τελετή ενθρόνισης του νέου Πάπα, τα σκάνδαλα της Ελληνορθόδοξης εκκλησίας, την έξαρση του Ισλαμικού φονταμενταλισμού, τον μουσουλμανικό τρόμο που εξαπλώνεται στη Δύση και τους ιερούς πολέμους που κατέτρεξαν και θα κατατρέχουν τον πλανήτη προς όφελος των μεγάλων ψαριών της παγκόσμιας οικονομίας, καθίσταται σαφές: Ο Θεός μπορεί να πεθαίνει καθημερινά μέσα μας και γύρω μας, από την εποχή κατάθεσης της ληξιαρχικής πράξης του Νίτσε και την ατομική βόμβα της Χιροσίμα μέχρι την πτώση των Δίδυμων Πύργων και την κυριαρχία της οικουμενικής ενημέρωσης και ψυχαγωγίας, διατηρείται ωστόσο διασωληνωμένος από μια ολιγάριθμη μα πανίσχυρη κάστα που οικειοποιήθηκε το franchise του ονόματός Του.
    Το λαθρεμπόριο ελπίδας ανθίζει. Ο πελάτης δεν έχει παρά να επιλέξει το είδος αγιοσύνης που του ταιριάζει: από τη μίτρα του Πάπα μέχρι τον Ζωροάστρη, το Δωδεκάθεο και τις καφετζούδες, η πίστη διατηρείται ως η μόνη αναχρονιστική αναγκαιότητα ενός ραγδαία εξελισσόμενου προς την οριστική μετάλλαξη κόσμου. Το κινηματογραφικό αντίκτυπο αυτής, θα αναβιώσει τη Μεγάλη Εβδομάδα στις μικρές οθόνες, σε μια παρέλαση θαυμάτων, χιτωνίων, βιβλικών διαστάσεων υπερπαραγωγών. Quo Vadis σινεφίλ; Μήπως η τεχνητή θρησκευτική αναγέννηση που διατελείται στις μέρες μας σταθεί αφορμή για έναν νέο κύκλο οπτικής εμπορευματοποίησης της Πίστης, τώρα που η ανάγκη υπερίσχυσης των «δικών μας» πιστεύω απέναντι σε κάθε απαλλοτριωτική θεϊκή θεωρία κρίνεται επιβεβλημένη, ακόμη και σε αυτό το νεοδιαμορφωμένο πολυ-πολιτισμικό σύστημα κοινωνιών; Ο χρόνος θα το δείξει. Τα Πάθη του Χριστού και η βιογραφία του εκλιπόντος Πάπα δια χειρός Mel Gibson χαράσσουν τη γραμμή της νέας αφετηρίας. Οι μόνοι που αναζητούνται πλέον, είναι δημιουργοί πρόθυμοι να συμμετάσχουν στην κούρσα.

    Καλό Πάσχα.


     
     
    Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια. Στείλτε το πρώτο!

    Αυτή τη στιγμή δεν είστε συνδεδεμένος. Συνδεθείτε ή κάντε εγγραφή για να σχολιάσετε.